Prof. Zygmunt M. Szweykowski. Instytut Muzykologii UJ, 2006
Profesor Zygmunt Marian Szweykowski, ostatni z wychowanków Adolfa Chybińskiego, należał do wyjątkowego pokolenia muzykologów, których kariery zawodowe rozpoczęły się wkrótce po zakończeniu II wojny światowej i którzy w naukowej sztafecie przejęli pałeczkę z rąk założycieli muzykologii w Polsce. To właśnie owo pokolenie szeroko rozwinęło badania naukowe, wzbogaciło je licznymi, ważkimi publikacjami i włączyło je z czasem – mimo istnienia „żelaznej kurtyny” – w nurt muzykologii światowej.
W styczniu 1954 r. rozpoczął pracę w Polskim Wydawnictwie Muzycznym w Krakowie, które szukało młodych fachowców i dawało wiele możliwości rozwijania zawodowych umiejętności. Z okazji tej skwapliwie skorzystał. Został w PWM, zatrudniony na etacie, do końca 1961 r., a praktycznie do ostatnich dni współpracował jako redaktor. Dostrzegając potrzebę szybkiego przybliżenia dawnej muzyki polskiej badaczom i wykonawcom, redagował (częściowo też inicjował) kilka serii wydawniczych, bez których dziś trudno wyobrazić sobie polską muzykologię II poł. XX w., m.in. Wydawnictwo Dawnej Muzyki Polskiej, Źródła do Historii Muzyki Polskiej czy Symfonie Polskie. Swoje doświadczenia w zakresie tworzenia edycji źródłowo-krytycznych wykorzystał też poza PWM – jako kierownik działu Opera omnia w Monumenta Musicae in Polonia czy inicjator serii Sub Sole Sarmatiae. W trosce o kondycję staropolskich muzykaliów zainicjował cykl starannie przemyślanych katalogów Musicalia Vetera poświęcony źródłom krakowskim. Dodatkowym efektem jego działalności edytorskiej były artykuły i wstępy do wydań, które wniosły do historii muzyki staropolskiej wiele nowych informacji.
W kilka miesięcy po przybyciu do Krakowa, w październiku 1954 r. rozpoczął się, trwający pięćdziesiąt lat, okres działalności naukowo-dydaktycznej Zygmunta M. Szweykowskiego w Katedrze Historii i Teorii Muzyki (później Instytucie Muzykologii) Uniwersytetu Jagiellońskiego, do czego od 1975 r. dołączyły się zajęcia w Zakładzie Muzykologii Uniwersytetu im. A. Mickiewicza (do 2003 r.). Pierwsze lata zatrudnienia na stanowisku asystenta wspominał jako czas intensywnego samokształcenia, kiedy skupiał się na przygotowywaniu wykładów i ćwiczeń dla studentów. Wielka dbałość o jakość prowadzonych zajęć i perfekcja prezentacji będą już zawsze charakteryzować jego dydaktykę. Za szczególnie ważne uważał seminaria magisterskie, w trakcie których zapoznawał studentów zarówno z dawną twórczością muzyczną i teorią muzyki, jak i demonstrował wypracowane przez siebie metody badawcze. Z troską obserwował zmiany zachodzące w programach studiów, które odczytywał jako zmierzające do obniżenia poziomu kształcenia. Wymagając wiele od siebie, był także wymagający wobec studentów, dla których pomyślne zaliczenie egzaminu z historii muzyki baroku stało się jednym z największych wyzwań.
Przez badaczy młodszego pokolenia szczególnie cenione były, wspominane do dziś, dwu-trzydniowe spotkania naukowe (formalnie: seminaria doktoranckie) znane pod nazwą Accademia Sveycoviana, które w l. 1984–91 Profesor Szweykowski organizował w Krakowie. Przybywali na nie z referatami gotowi do dyskusji przedstawiciele środowiska gdańskiego, lubelskiego, łódzkiego, poznańskiego, warszawskiego i oczywiście krakowskiego. Inicjatywa ta stworzyła płaszczyznę dla wymiany opinii naukowych, a także wspaniale integrowała środowisko badaczy muzyki dawnej.
Był nie tylko wybitnym muzykologiem, ale także człowiekiem o nieprzeciętnej osobowości.
dr hab. Aleksandra Patalas, prof. UJ
(fragmenty artykułu Pro memoria. Zygmunt Marian Szweykowski (12 V 1929–3 VIII 2023),
„Muzyka” 70 (2025), nr 2, s. 181–186)
Katedra Historii i Teorii Muzyki UJ, ok. 1970
70-lecie muzykologii krakowskiej, Katedra Historii i Teorii Muzyki UJ, 1981
Katedra Historii i Teorii Muzyki UJ, ok. 1990
Promocje doktorskie Wydziału Historycznego UJ, Collegium Novum UJ, 1999
Obrona pracy doktorskiej A. Patalas, po lewej dziekan Wydziału Historycznego UJ prof. Maciej Salamon, po prawej ks. prof. Karol Mrowiec, Instytut Muzykologii UJ, 1999